2005 сыллаахха сэтинньи 25 күнүгэр, ЮНЕСКО олоҥхону аан дойду култууратын биир саамай чаҕылхай шедеврынан биллэрбитэ. Олоҥхо - Саха омук былыыр-былыргы дьыллар быыстарыттан сырдык уонна хараҥа, айыы уонна абааһы аймахтара утарыта турууларын, күрсүүлэрин туһунан уостан уоска бэриллэн кэлбит уус-уран айымньыта. Киһи өркөн өйүн, күүһүн күдэҕин кыаҕынан, айыы аймаҕын күөмчүттэн көмүскүүр үрдүк аналын хоһуйар.

Бүгүн о.э Сэтинньи 27 күнүгэр, Т.Г. Тоскин аат. «Сайдыс» НАДь СӨ XVII-c төгүлүн Аммаҕа ыһыллыбыт ыһыахха «Эмис түмэппий курдук этэн дьэргэлдьиттэхпинэ» олоҥхону толорооччулар күөн – күрэстэрин КЫЛААН ЧЫПЧААЛ кыайыылааҕа, Өрөспүүбүлүкэтээҕи «Уруйдан улуу олоҥхо» күөн – күрэһин хас да төгүллээх кыайыылааҕа, алгысчыт, олоҥхону толорооччу, Мырыла нэһилиэгин олохтооҕо ХРИСТОФОРОВ АНАТОЛИЙ НИКОЛАЕВИЧ кэлэн, Одьулуун нэһилиэгин олохтоохторугар оллоонноон олорон, Былатыан Ойуунускай «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олоҥхотун иһитиннэрдэ.

Сэтинньи 21 күнүгэр, Одьулуун нэһилиэгин Т.Г. Тоскин аат. «Сайдыс» НАДь хомус күнүн чэрчитинэн, олоҥхо декадатынан «Өбүгэ үгэһин утума» хомус параада, олоҥхону күргүөмүнэн ааҕыы ону тэҥэ саха төрүт оонньуутугар хабылыкка, хаамыскаҕа маастар кылаастар буоллулар.

Тэрээһиҥҥэ кыттыыны ыллылар: «Күнчээн» уһуйаан коллектива, Чурапчытааҕы аграрнай техническай колледж преподователлара, устудьуоннара, оскуола коллектива, үөрэнээччилэрэ, нэһилиэкпит олохтоохторо. Кэлбит ыалдьыттарбытын сылаас саламаатынан, арыылаах алаадьынан күндүлээн, арчылыыр-ыраастыыр сиэр-туом ыытыллынна.

Киһи олоҥхону аахтаҕына, кэрэтик саҥарарга, олоҥхо тылын өйдөөтөҕүнэ, мындырдаан толкуйдуурга, ис хоһоонун биллэҕинэ, сөптөөхтүк дьаһанан олорорго үөрэнэр. Олоҥхону ааҕыыга маастар кылааһы иһитиннэрдэ, быйыл Хатылы нэһилиэгэр ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕын, биирдиилээн олоҥхону ааҕыыга күөн - күрэс анал аат кыайыылааҕа Анна Седалищева. Хабылыкка, хаамыскаҕа маастар кылааһы оҥордулар Анна Дмитриевна Михайлова, Илларион Илларионович Абрамов.

Бука – бары кэлбит дьоммут, Былатыан Ойуунускай «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олоҥхотун быһа тардан аахтылар уонна күргүөмүнэн хомус тыаһын дьиэрэттилэр. 

Сэтинньи 19 күнүгэр, Одьулуун нэһилиэгэр үгэскэ кубулуйбут дойду үрдүнэн бэлиэтэнэр Тыа хаһаайыстыба күнүн үөрүүлээх тэрээһинэ буолла.

Сэтинньи ый - Баай барыылаах Байанай ыйа, Саха дьонугар кэтэһиилээх, быыһыгар түбүктээх, үлэ-хамнас, булт-ас, идэһэ, муҥха. Үлэни-хамнаһы үмүрүтэн, сыллата ыытыллар тэрээһиммитигэр нэһилиэкпит дьоно тоҕуоруһа муһуннулар.

Чурапчы улууһа Өрөспүүбүлүкэҕэ элбэх сүөһүлээх, сылгылаах Тыа хаһаайыстыбатыгар туспа суоллаах-иистээх улуустартан биирдэстэрэ. Биһиги нэһилиэкпит улууска биир кэскиллээхтик дьаһанан олорор нэһилиэк буолар. Тэрээһиммит быйылгы 2025 сыл Тыа хаһаайыстыбатыгар үбүлүөйдээх дьоммутун сырдатыытынан саҕаланна. Чурапчы оройуонун Маҥнайгы трактариһа, Карпова Степанида Николаевна 110, Үтүө түмүктэри ситиспит сатабыллаах салайааччы, туруу үлэһит, «Бочуот Знага» уордьан кавалера Николаев Егор Семенович 95 сылларынан иһитиннэриини оҥордо, Одьулуун нэһилиэгин модельнай библиотека сэбиэдиссэйэ Таисия Петровна Григорьева. Ону тэҥэ Тыа хаһаайыстыбатын түмүктэринэн иһитиннэриини оҥордо, нэһилиэк тыатын хаһаайыстыбатын специалиһа Дмитрий Андреевич Аржаков. Итиэннэ Одьулуун нэһилиэгин баһылыга Людмила Васильевна Ефремова уонна Чурапчы улууһун баһылыга Степан Анатольевич Саргыдаев нэһилиэкпит туруу үлэһит дьонун Тыа хаһаайыстыбатын күнүнэн эҕэрдэлээн, наҕараадаларын туттартаатылар.

Нэһилиэкпит үлэһит дьонун чиэстээн, эҕэрдэлээн, тэрээһиммит иккис чааһыгар ол эбэтэр түөлбэлэрбит икки ардыларыгар сыллата тэриллэр, күөн – күрэспит ыытыллынна. Күрэспит 3 түһүмэҕинэн ол курдук, Сахалыы миин буһарыы, ыарҕа талаҕынан дьиэ таһын харбыыр миинньик оҥоруу уонна 3 миэтирэлээх быа өрүү.

«Чолбон», «Чороон», «Сэргэлээх», «Кэскил» түөлбэлэрбит бука-бары эрдэ бэриллибит балаһыанньанан сүрдээх үчүгэйдик бэлэмнэнэн, күөн-күрэспит түһүмэхтэрэ биир – биир ыытыллыннылар. Элбэх баалы ылан, кыайыылааҕынан таҕыста Федора Егоровна Лаврова салайааччылаах «Чолбон» түөлбэ. Иккис миэстэни икки тэҥ очукуоланан Валентина Константиновна Рязанская салайааччылаах «Кэскил» түөлбэ уонна Людмила Ивановна Дьячковская салайааччылаах «Сэргэлээх» түөлбэ ыллылар уонна үһүс миэстэни Таисия Петровна Григорьева салайааччылаах «Чороон» түөлбэ кыайыы өрөгөйүн биллибэр.

Тэрээһиммит түмүктүүр чааһынан, олохтоох дьаһалта тэрийбит сүүйүүлээх розыгрыһа ыытыллынна. Розыргрышка спонсордаатылар нэһилиэкпит тэрилтэлэрэ, «Комплекс» Б/Х, «Центр» киоск, «Татьяна», «Аартык» маҕаһыыннар, биирдиилээн бааһынай хаһаайыстыбаларбыт уонна да атыттар.

Бука-бары кыттыбыт, күүс-көмө буолбут нэһилиэкпит дьонугар барҕа махтал! Дьоллоох, доруобай буолун! Үлэҕит тахсыылаах, олоххут уйгулаах буоллун!

 Алтынньы ый 3 күнүгэр, Аан дойдутааҕы Аҕам саастаахтар күннэрин декадатынан "КӨМҮС СААС" диэн үөрүүлээх тэрээһин буолан ааста. Программаҕа "Илиим сылааһынан" диэн Федотов Николай Александрович оҥоһуктарын анал быыстапкатын аһыллыыта, "Махтал, ытык көлүөнэ!" диэн үбүлүөйдээхтэри чиэстээһин Федотов Григорий Васильевич 75 сааһа, Куличкин Аркадий Дмитрьевич 75 сааһа, Капитонова Вера Алексеевна 70 сааһа, Дьячковский Василий Электронович 70 сааһа, "Ааспыт сайын кэрэ түгэнэ" хаартысканан күрэс, "Ураты оҕуруот аһыттан" бүлүүдэҕэ күрэс ону тэҥэ оонньуулар, бырааһынньыктааҕы эҕэрдэ кэнсиэри аҕам саастаахтарбытыгар бэлэхтээтибит.